Колокация (colo) — компания өз серверлерін сатып алып, оларды коммерциялық дата-орталықтың стеллаждарына орналастыратын АТ-инфрақұрылым моделі. Дата-орталық барлық физикалық инфрақұрылымды өз мойнына алады: ғимарат, электрмен жабдықтау, салқындату, физикалық қорғаныс және желілік қосылу. Жабдықты қашықтан басқарасыз.
Қарапайым тілмен айтсақ, бұл серверлердің өзін жалдаудың орнына «орын мен жағдайды» жалдау.
Колокация қалай жұмыс істейді
Процесс қарапайым. Өз тапсырмаларыңызға сәйкес серверлік жабдық сатып алып, оны дата-орталыққа жеткізесіз. ДДО қызметкерлері серверлерді стеллаждарға (rack units, U) орнатып, сіздің техникалық тапсырмаңызға сәйкес электрмен жабдықтауға, салқындатуға және желілік арналарға қосады.
Жабдықты қашықтан басқарасыз — IPMI/iDRAC/iLO (темір деңгейіндегі басқару), VPN, SSH немесе KVM-over-IP арқылы. Күнделікті тапсырмалардың көпшілігі үшін — қайта іске қосу, бағдарламалық жасақтаманы жаңарту, желіні теңшеу — физикалық қатысудың қажеті жоқ. Физикалық қол жеткізу қажет болса — дискіні ауыстыру, қайта коммутация — дата-орталық remote hands қызметін ұсынады немесе сүйемелдеумен барып кетуді ұйымдастырады.
Стандартты колокация пакетіне не кіреді
Типтік шарт мыналарды қамтиды:
- Стеллаждағы орын — U бірлігімен (1U = 1,75 дюйм), толық стеллаждармен (42–48U) немесе жеке кабинеттермен сатылады.
- Электрмен жабдықтау — резервтеумен (А және В тізбегі тәуелсіз) кВА/кВт бөлінген қуат.
- Салқындату — жабдықтың жұмысы үшін 18–27 °C температура диапазонын ұстап тұру.
- Желілік қосылу — бір немесе бірнеше тәуелсіз операторға порт.
- Физикалық қауіпсіздік — кіруді бақылау, бейнебақылау, периметрді күзету.
- Орта мониторингі — температура, ылғалдылық, кернеу, токтарды үздіксіз бақылау.
Қосымша: басқа ДДО клиенттеріне кросс-коннекттер, кеңейтілген remote hands, DDoS-қорғаныс және басқарылатын желілік қызметтер тапсырыс беруге болады.
Колокация бұлттан және сервер жалдаудан қалай ерекшеленеді
Колокация екі басқа кең таралған модель арасындағы өз орнын алады.
Бұлт (IaaS/PaaS). Бұлтта провайдерден виртуалды ресурстарды — CPU, жад, сақтау орны — жалдайсыз. Физикалық жабдық жоқ: бәрі абстракцияланған. Өзгермелі жүктемелер үшін ыңғайлы, бірақ тұрақты жоғары жүктемеде бұлт колокациядан айтарлықтай қымбаттайды.
Выделенный серверді жалдау. Провайдер нақты физикалық машинаны уақытша пайдалануға береді. Конфигурация прайс-листпен шектелген; жабдық провайдерге тиесілі.
Колокация. Жабдыққа иесіз, оның конфигурациясы мен бағдарламалық жасақтамасын толық бақылайсыз. Тек ДДО инфрақұрылымы үшін төлейсіз. Болжамды жүктемеде үш жыл мерзімінде ең үнемді нұсқа.
| Параметр | Бұлт | Сервер жалдау | Колокация |
|---|---|---|---|
| Жабдық иелігі | Провайдер | Провайдер | Сіз |
| Конфигурация | Виртуалды | Прайс бойынша | Кез келген |
| Деректерді физикалық бақылау | Жоқ | Жоқ | Иә |
| Масштабтау икемділігі | Жоғары | Орташа | Қажеттіліктеріңізге қарай |
| Бастапқы шығындар | Жоқ | Жоқ | Жабдық сатып алу |
| Жоғары жүктемедегі құн | Жоғары | Орташа | Төмен |
Колокация кімге сәйкес келеді
Бірнеше шарт бір уақытта орындалғанда колокацияның мағынасы бар.
Тұрақты, болжамды жүктеме. Серверлер белгілі жүктемемен 24/7 жұмыс істесе — жабдық 2–3 жылда өтеледі, содан кейін ай сайынғы шығындар тек стеллаж жалдамасы мен электр шығынынан тұрады. Әдетте 3–5 серверден бастап үш жыл мерзімінде колокация жалдаудан арзанырақ болады.
Жабдыққа арнайы талаптар. AI/ML үшін GPU-кластерлер, стандартты емес жад пен сақтау орны конфигурациялары, мамандандырылған акселераторлар, жоғары тығыздықты есептеу жүйелері — колокацияда провайдердің прайс-листімен шектелмейсіз.
Нормативтік сәйкестік талаптары. Қаржы саласы, денсаулық сақтау, мемлекеттік органдар және дербес деректермен жұмыс істейтін компаниялар деректерді физикалық сақтау орнына, деректер тізбегіне және аудитке қатаң талаптар қояды. Сертификатталған ДДО-дағы (ISO 27001, SOC 2) колокация осы талаптарды тікелей шешеді.
Қазақстандағы деректерді локализациялау. Қазақстанның дербес деректер туралы заңнамасына (94-V Заңы) сәйкес азаматтардың деректері Қазақстан аумағында орналасқан серверлерде сақталуы тиіс. Қазақстандық ДДО-дағы колокация бұл талапты орындаудың ең тікелей жолы: деректеріңіздің нақты физикалық мекенжайын білесіз.
Жоғары желілік трафик. Бұлтты тарифтеу модельдері гигабайт бойынша бағаланады, бұл ай сайын ондаған терабайт трафикті өте қымбатқа айналдырады. Колокацияда гигабайт үшін емес, өткізу қабілеттілігі (Мбит/Гбит) үшін төлейсіз.
Қазақстандағы колокацияны таңдағанда нені тексеру керек
Қазақстандық колокация нарығы тез өсуде: экономиканы цифрландыру, деректерді локализациялау талаптарының күшеюі және халықаралық компаниялардың нарыққа кіруі кәсіби алаңдарға тұрақты сұраныс тудырады.
Дата-орталықты бағалаған кезде мыналарға назар аударыңыз:
- Tier деңгейі. Tier III — 99,982% аптайм, жоспарлы техникалық қызмет тоқтаусыз. Tier IV — 99,995% аптайм, жоспарлы тоқтаулар жоқ, толық ақаулыққа төзімділік.
- Стеллаждағы қуат тығыздығы. Стандарт — стеллажға 5–10 кВт; GPU-серверлер үшін 20–30 кВт немесе одан да көп қажет.
- Байланыс. Бірнеше тәуелсіз оператор желілік ауытқу қаупін азайтады. Интернет алмасу нүктелеріне дейінгі кідірісті тексеріңіз.
- Физикалық қауіпсіздік пен сертификация. ISO 27001 және Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің (ЦДИАӨМ) талаптарына сәйкестікті іздеңіз.
- Физикалық қол жеткізу шарттары. Remote hands процедурасы, жауап беру уақыты және жеке барып кетуге болатын-болмайтындығы.
Астанадағы Akashi Data Center — Орталық Азиядағы алғашқы және жалғыз Tier IV дата-орталығы. Төрт тәуелсіз оптикалық кіріс, 100 МВт резервтелген энергетикалық инфрақұрылым және Қазақстанның дербес деректер туралы заңнамасына толық сәйкестік.
Жиі қойылатын сұрақтар
Колокация дегеніміз не қарапайым тілде?
Колокация — өз серверлеріңізді сатып алып, кәсіби дата-орталықта олар үшін «пәтер жалдау». ДДО сенімді электрмен жабдықтауды, салқындатуды, қорғанысты және интернетті қамтамасыз етеді. Жабдықты кеңседегідей қашықтан басқарасыз.
Колокация кәдімгі хостингтен қалай ерекшеленеді?
Хостингте (VPS немесе выделенный сервер) біреудің жабдығын жалдайсыз. Колокацияда өз жабдығыңызды дата-орталықтың инфрақұрылымына орналастырасыз. Негізгі айырмашылық: колокацияда жабдық сіздікі, конфигурация сіздікі, деректер толық бақылауыңызда.
Колокация қаншалықты қауіпсіз?
Кәсіби ДДО-дағы физикалық қауіпсіздік банк қоймасымен салыстырылады: биометриялық немесе карталық кіруді бақылау, 24/7 бейнебақылау, күзет, көп деңгейлі аймақтандыру. Ақпараттық қауіпсіздікті — серверлерді теңшеу, шифрлау, желілік қорғаныс — өзіңіз қамтамасыз етесіз.
Колокацияны қанша уақытта іске қосуға болады?
Шартқа қол қоюдан жабдықты іске қосқанға дейін әдетте 1–2 апта: жеткізу, стеллажға орнату, кабельдеу, тестілеу. Дайын жабдық пен нақты техникалық тапсырма болса — тезірек.
Колокациядағы remote hands дегеніміз не?
Remote hands — дата-орталықтың қызметі, онда ДДО қызметкері сіздің қашықтан берген нұсқауларыңыз бойынша жабдықпен физикалық операцияларды орындайды: дискіні ауыстырады, кабельдерді қайта коммутациялайды, қайта іске қосу батырмасын басады. Әдетте сағат бойынша немесе тапсырмалар бойынша тарифтеледі.
Қазақстандағы колокацияны қарастырып жүрсіз бе? Akashi-дегі орналастыру шарттары туралы біліңіз немесе өтінім қалдырыңыз — жүктемеңізге оңтайлы конфигурацияны таңдаймыз.