Қазақстанда Орталық Азиядағы ең ірі Tier IV деңгейіндегі дата-орталық салынып жатыр. Алғашқы кезектің іске қосылуы келесі жылдың басына жоспарланған. Жобаны Akashi Data Center компаниясы іске асыруда. Оның бас директоры Владислав Минкевич «Курсивке» саладағы жаһандық трендтер және ЦОД Қазақстанға аймақта цифрлық көшбасшылықты нығайтуға қалай көмектесетіні туралы айтты.
Аймақтық «үлкен деректер» кластері — стратегиялық таңдау ма?
«Akashi бастапқыдан халықаралық жоба ретінде, тек қазақстандық емес, аймақтық және жаһандық ойыншылардың бизнес-міндеттері үшін ойластырылды. Осы тұрғыдан біз Орталық Азия мен жаһандық желінің арасындағы цифрлық көпір болуға тиісті алаң жасап жатырмыз. Бұл жай инженерлік құрылыс немесе серверлер жиынтығы емес. Бұл — инфрақұрылымды, басқаруды, халықаралық стандарттар мен адам капиталын біріктірген тұтас технологиялық экожүйе».
Осы міндеттерге сүйеніп, компания саладағы бүгінгі ең сенімді шешімді таңдады. Uptime Institute жіктемесі бойынша Tier IV ЦОД деңгейі — нысан жүйелі ақау немесе жөндеу жұмыстары кезінде де жұмыс істейтінін білдіреді. Бірінші кезеңде жоба 50 МВт қуатқа есептелген, 100 МВт-қа дейін кеңейту мүмкіндігі бар. Бірнеше жыл ішінде барлығы 4 200 стойка іске қосу жоспарлануда — бұл аймақтың барлық операторларын қосып есептегеннен де көп. Компания есебі бойынша инвестициялар ($210 млн) төрт жыл ішінде қайтады. «Бұл жақсы бизнес».
Жобаны іске асыру жоспарланғаннан сәл кеш басталғанымен, динамика мен жалпы жұмыс кестесін сақтап қалуға қол жеткізілді. Бүгінде құрылыс белсенді кезеңде: корпустар салынды, инженерия мен электр қуаты жүйелері орнатылып жатыр.
Мерзімдердің ауысуы — себебі неде?
«Жобаны іске асыру барысында ол алдыңғы басшылықтың шешімдерінің салдарына тап болды. Бұл тек басқарушылық қателіктер ғана емес. Біз қаражатты теріс пайдалану және мақсатсыз пайдалану фактілерін анықтадық. Барлық материалдар жиналып, рәсімделіп, Астана полиция департаментіне берілді. Қазір бірнеше адамға қатысты сотқа дейінгі тексеру жүріп жатыр. Барлық егжей-тегжейді ашуға болмайды, бірақ біз командамызбен бірге жиналған материалдар кінәлілердің әділ жазасын алуы үшін жеткілікті екеніне сенімдіміз».
Команда басқарушылық тәсілдерді жедел қайта қарап, қаржылық стратегияны жаңартып, көп деңгейлі бақылау енгізді. Бұл жоғалған уақытты өтеп қана қоймай, бастапқы жоспарға толық сай келетін кестеге шығуға мүмкіндік берді.
Компанияның акционері, Freedom Holding Corp. негізін қалаушы Тимур Тұрлов жобаны тұрақтандыруда маңызды рөл атқарды. Оның қатысуы ресурстарды қамтамасыз етіп, тұрақтылық берді әрі өткен оқиғалардың салдарымен күресудің орнына құрылысқа шоғырлануға мүмкіндік берді. Осының арқасында тәжірибелі қазақстандық мамандардан тұратын жаңа команда қалыптасты — олар қысқа мерзімде процестерді құрып, жобаға динамиканы қайтарды.
«Қайта іске қосудан» кейін не өзгерді
Команда «тесіктерді жабудан» аулақ болды — процестердің реинжинирингін, басқару жүйесін толық қайта ойластыруды жасады:
- Қаржы контуры толық қайта құрылды: енді әр төлем бірнеше тексеру деңгейінен өтеді.
- Мердігерлермен жұмыс реформаланды: барлық шарттар комплаенс-сүзгіден өтеді, бейресми сұлбалар мен жалған қызметтер жойылды.
- Жобаны басқару тәсілі өзгерді: апта сайынғы спринттер мен жария дашбордтар енгізілді — оларда команда барлық мерзімдер мен тәуекелдерді нақты уақытта көреді.
«Иә, бұл бұрынғыдан қатаңырақ, бірақ дәл осы ашықтық серіктестердің сенімін қайтарып, құрылысты іске қосуға мүмкіндік берді».
Клиенттер — кім қазірден брондап үлгерді
Бірінші кезек келесі жылдың бірінші тоқсанында іске қосылатынын ескерсек, қуаттардың шамамен 40%-ы қазірден брондалған. Бұл — жергілікті ойыншылар (банк секторы, IT-компаниялар, телеком) және халықаралық компаниялар. China Mobile International және Virtuozzo компанияларымен ынтымақтастық туралы меморандумдарға қол қойылды, бұлт провайдерлерінен AI-стартаптарға дейінгі әлемдегі компаниялардан 500-ден астам қызығушылық хаты алынды.
Google, Amazon, Microsoft және басқа да бірқатар технологиялық корпорациялармен белсенді келіссөздер жүріп жатыр. Олар үшін Қазақстанның жай ғана идея емес, дайын, сенімді инфрақұрылым ұсынуы маңызды.
Ірі серіктестер үшін ең бастысы не
Үш фактор:
- Сенім. Кез келген ірі компания тек технологияны ғана емес, жобаның қалай басқарылатынын да бағалайды. Соңғы айларда ашықтық қағидаттарына негізделген корпоративтік басқару жүйесі құрылды: комплаенс, көп деңгейлі бақылау, негізгі бағыттар бойынша есептілік енгізілді.
- Болжамдылық. Серіктестер компанияның уәделерін орындағанын көреді. Құрылыс кесте бойынша жүруде — бұл басты көрсеткіш. Бүгінде бірінші модульдің негізгі құрылымдары аяқталды, инженерлік жүйелерді монтаждау және жабдықты орнатуға дайындық жұмыстары жүріп жатыр.
- Контекст. Қазақстан цифрландыру мен жасанды интеллектіні дамыту бағытын ұстанды. Бұл салада іске асырылған жобалар әлемге белгілі — ең алдымен мемлекеттік қызметтерді цифрландыру. Бұл елдің объективті бенчмаркі.
Мемлекеттік қолдау және макрокартина
Цифрландыру — мемлекеттің ең басым міндеттерінің бірі. Бұрын экономика «ұшу» үшін темір жол желілері салынса, бүгін — цифрлық инфрақұрылым. Бұл әлемдік тренд. Егер 2024 жылы жаһандық ЦОД нарығының көлемі $350 млрд деп бағаланса, 2034 жылы ол $1 трлн-ға жетеді. Көрнекілік үшін: өткен жылы әлемдегі бүкіл автокөлік нарығы $2,5 трлн-ге бағаланды.
«Біз бейіндік министрліктермен үнемі байланыстамыз — олардың сараптамасы мен құзыреттілігі ең жоғары. Мұндай қолдаусыз қазіргі көшбасшылық позицияларға қол жеткізу өте қиын болар еді».
AI инфрақұрылымнан басталады
«Жасанды интеллект туралы кез келген әңгіме инфрақұрылымнан басталады. Алгоритмдер, модельдер, үлкен деректер — мұның бәрі орасан зор есептеу қуатын талап етеді. Әлемдік деңгейдегі деректер өңдеу орталықтарынсыз AI теория күйінде қалар еді».
Akashi мемлекет пен бизнеске осы негізді ұсынады. Компаниялар модельдерді оқыта алатын, AI-платформаларды орналастыра алатын және деректерді ел ішінде сақтай алатын — қорғау мен тұрақтылық кепілдігімен — жағдайлар жасалуда. Бұл жай ғана технологиялық жоба емес, Қазақстанның цифрлық және AI-сервистердің аймақтық хабына айналуына қарай жасалатын қадам.
Энергетика және көміртек
Дата-орталықты энергетикадан бөлуге болмайды. Бұл — тұрақты қуат пен тиімділікке тәуелді тірі ағза. Компания қуаты 1 ГВт-қа дейінгі жеке газ электр станциясының жобасын әзірлеп жатыр. Бұл тәуелсіздікті қамтамасыз етеді, үзілістер тәуекелін азайтады және энергияның бәсекеге қабілетті құнын сақтауға мүмкіндік береді.
Қатар жаңғыртылатын энергия көздерін қосу мүмкіндігі талданып жатыр. Әлем көміртегі бейтараптылығына қарай жылжуда. Akashi бастапқыдан көміртегі ізі төмен және энергия тиімділігі жоғары жоба ретінде ойластырылды.
Мамандар даярлау
«Ең бастысы — ел ішінде мүмкіндіктер жасау. Біз білім беру бағдарламаларын бастап, университеттермен ынтымақтастықта жұмыс істеп, жергілікті инженерлер мен инфрақұрылымды пайдалану жөніндегі мамандарды дайындап жатырмыз. Жастар алаңда тәжірибеден өтеді, Tier IV деңгейіндегі нысанның қалай салынып, жұмыс істейтінін көреді, халықаралық стандарттармен танысады».
Осылайша жаңа буынның инженерлік мектебі қалыптасады — ел ішінде қалатын мектеп. Барлық деңгейде түсінік бар: дәл қазір болашақ технологиялық тәуелсіздіктің іргесі қаланып жатыр. Цифрлық тәуелсіздік — бұл тек қауіпсіздік қана емес, экономикалық өркендеудің негізі. Бұдан барлық жұтады.